Liliana Lubińska

LILIANA LUBIŃSKA
(1904-1990)

Napisanie o Pani Profesor Lilianie Lubińskiej, o jej osiągnięciach naukowych i roli, jaką odegrała w reaktywowaniu po II wojnie światowej Instytutu Nenckiego, wydawało mi się wdzięcznym i nieskomplikowanym zadaniem. Wdzięcznym, ponieważ była osobą niezwykłą, a nieskomplikowanym ze względu na doniosłość jej dokonań naukowych.

Mój osobisty kontakt z prof. Lubińską przypadł na stosunkowo późny okres jej życia. Był to czas wrzenia - właśnie powstała Solidarność i nagle znaleźliśmy się w wirze burzliwych przemian politycznych. Był to też czas wielkich pytań o przyszłość Polski i lęków, czy nasze marzenia o państwie demokratycznym nie pozostaną w sferze iluzji. Myślę, że atmosferze tych czasów zawdzięczam możliwość zbliżenia się do prof. Lubińskiej. Mądrość i doświadczenie życiowe umożliwiły jej realistyczną i znacznie głębszą analizę zachodzących wówczas procesów społecznych i politycznych niż mnie i byłam jej ogromnie wdzięczna za chęć podzielenia się ze mną swoimi przemyśleniami i uchronienia przed popełnieniem błędów.

Zanim poznałam bliżej prof. Lubińską, widziałam w niej wybitną badaczkę o niekwestionowanym autorytecie w międzynarodowym środowisku naukowym. W pracy naukowej była ogromnie wymagająca, przede wszystkim od siebie, ale także od współpracowników. Cechowała ją niezwykła dyscyplina intelektualna, ogromna pracowitość, a także żelazna dyscyplina doświadczalnika, o czym krążyły legendy. Nasze kontakty pozwoliły mi dostrzec w niej osobę wrażliwą, ciekawą świata i ludzi, kobietę imponującą odwagą i niezależnością intelektualną. Myślę, że prześledzenie nawet kilku „suchych” faktów z jej życiorysu uzmysłowi czytelnikom, że istotnie była to postać wybitna. A oto faktografia:

1919:   Lata szkolne Liliany Lubińskiej przypadają na bardzo burzliwe czasy. Jest niespełna rok po odzyskaniu przez Polskę
             niepodległości, kiedy rozpoczyna naukę w gimnazjum Związku Zawodowego Nauczycieli Polskich Szkół Średnich
             w Warszawie;

1923:   rozpoczyna studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Jest bardzo dobrą studentką;
             stara się uniezależnić finansowo - utrzymuje się z dorywczych prac; już po roku studiów na UW decyduje się na zmianę
             uczelni;

1924:   kontynuuje studia na Wydziale Nauk Ścisłych na Paryskiej Sorbonie. Ma okazję wysłuchania wykładów
             Marii Skłodowskiej-Curie, które nie przypadają jej jednak do gustu. Utrzymuje się pracując dorywczo;

1927:   uzyskuje licencjat w zakresie Fizjologii Ogólnej, Chemii Biologicznej i Biologii Ogólnej, a w ślad za tym otrzymuje
              stanowisko młodszej asystentki i stypendium naukowe w Zakładzie Fizjologii Ogólnej kierowanym
              przez prof. Louisa Lapicque’a*;

1932/1933: przedstawia na Sorbonie pracę doktorską, w której poddaje analizie odruch językowo-szczękowy. Na jej podstawie
               otrzymuje stopień Docteur ès Sciences Naturelles z najwyższym wyróżnieniem. Za pracę, którą wówczas opublikowała [8]
               otrzymuje nagrodę im. Coëmme Paryskiej Akademii.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Strona tytułowa rozprawy doktorskiej prof. Liliany Lubińskiej (udostępniona przez Bibliotekę Instytutu Nenckiego) i jej zdjęcie z okresu „paryskiego”.

Pomimo niewątpliwych sukcesów naukowych odniesionych we Francji podejmuje decyzję o powrocie do Polski i rozpoczyna pracę w Instytucie Nenckiego, w Zakładzie Fizjologii, którym wówczas kierował prof. Kazimierz Białaszewicz. Rozpoczyna badania nad mechanizmem obwodowego działania magnezu na zmiany pobudliwości nerwowo-mięśniowej. Poznaje neurofizjologów: Jerzego Konorskiego (przyszłego męża) i Stefana Millera i na krótki czas włącza się w prowadzone przez nich badania nad procesami uczenia się i pamięci, ale nie rozsmakowuje się w nich. Jak kilkakrotnie podkreślała, ceniła sobie najbardziej badania, w których mogła wykorzystać stosunkowo proste modele doświadczalne, pozwalające na stawianie weryfikowalnych hipotez.

1927 – 1933:  ukazuje się osiem publikacji, w języku francuskim, związanych z tematyką jej pracy doktorskiej, w których
             analizuje różne aspekty badanych odruchów  [1-8].

1939:   We wrześniu 1939, po upadku Warszawy, planują razem z prof. Konorskim emigrację do Anglii, ale chaos i niefortunny
             zbieg okoliczności sprawiają, że zamiast na Zachód przedostają się do Związku Radzieckiego, gdzie kontaktują się
             z prof. Iwanem Pawłowem, w którego laboratorium Jerzy Konorski miał okazję pracować w latach 1931 - 1933.

1940:   Dzięki pomocy Iwana Pawłowa, uzyskują szansę na przetrwanie wojny, a także możliwość pracy naukowej w Zakładzie
             Fizjologii Instytutu Medycyny Eksperymentalnej w Suchumi (obecnie Abchaska Republika Autonomiczna). Z tym
             Instytutem pozostają związani do końca wojny, tam wspólnie z kolegami przeżywają wkroczenie wojsk niemieckich do
             ZSRR ewakuację Instytutu w głąb kraju i dramaty wojny. Wraz ze zbliżaniem się frontu prof. Lubińska skupia się,
             wspólnie z prof. Konorskim, na badaniach, których wyniki mogłyby znaleźć zastosowanie medyczne. Znajduje to
             odzwierciedlenie w publikacjach powstałych w okresie wojny [19-25], poświęconych badaniom mechanizmów
             procesów regeneracyjnych po uszkodzeniu nerwów obwodowych, której to problematyce prof. Lubińska
             pozostanie wierna w przyszłej pracy naukowej.

1945:   wracają razem z prof. Konorskim do Polski i wspólnie z grupą ocalałych przyjaciół i pracowników Instytutu Nenckiego,
             przede wszystkim z biochemikami profesorami: Stellą Niemierkową, Włodzimierzem Niemierko oraz zoologami
             Stanisławą i Janem Dembowskimi, rozpoczynają starania o reaktywację Instytutu Nenckiego. Powstaje Komitet
             Organizacyjny Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego, w którego skład zostaje powołana prof. Lubińska.
             Ponieważ przedwojenna siedziba Instytutu w budynku Towarzystwa Naukowego Warszawskiego przy ulicy Śniadeckich
             8 w Warszawie została poważnie zniszczona w czasie wojny, Instytut rozpoczyna pracę w Łodzi. Prof. Lubińska
             podejmuje pracę naukową w Zakładzie Fizjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Starania Komitetu o zbudowanie Instytutu w
             Warszawie zostają uwieńczone sukcesem i w 1955 r. pracownicy przenoszą się do specjalnie zaprojektowanych
             budynków przy ul. Pasteura 3, które stają się siedzibą Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

Lata powojenne i 50te: Prof. Lubińska bada stadia zachowania się aksoplazmy w różnym czasie od przecięcia nerwu
             obwodowego; „rozczesuje” przecięte nerwy obwodowe izolując pojedyncze włókna i dokumentuje zmiany, które ocenia
             z użyciem mikroskopii świetlnej. Doświadczenia te wpisują się w „gorący okres” badań transportu aksonalnego.
             Stosując bardzo proste narzędzia badawcze i pomysłowo planując doświadczenia bada zmiany fizykochemiczne
             nerwów obwodowych w różnym czasie po uszkodzeniu i podczas ich regeneracji. Obserwując swobodnie pływające
             włókno nerwowe stwierdza, że w obszarze przewężenia Ranviera średnica proksymalnej części włókna (tj. bliskiej ciała
             neuronu), jest systematycznie większa od średnicy jego części dystalnej (tj. dalej od ciała komórkowego). Analizując
             różnice własności fizyko-chemicznych błony w przewężeniu Ranviera i w międzywęźlach wnioskuje, że większe
             nagromadzanie się materiału cytoplazmatycznego po stronie proksymalnej niż dystalnej świadczy o proksymo-
             dystalnym kierunku ruchu aksoplazmy w aksonie [33]. Były to doskonale udokumentowane i bardzo ważne wyniki,
             potwierdzające wcześniejsze doniesienia Weissa i Hiscoe (1948) uzyskane w doświadczeniach in vivo, w których po
             zdławieniu nerwu obwodowego zaobserwowano nagromadzanie się aksoplazmy po stronie proksymalnej, a po
             zwolnieniu zacisku następowało jej przemieszczenie się w kierunku dystalnym. Choć pojęcia transportu aksonalnego
             używano już w XIX wieku, to dopiero powyższe doświadczenia ilustrowały jego istnienie.

             Należy podkreślić, iż wielu badaczy interpretowało powyższe wyniki jako dowód na jednokierunkowy, proksymo-
             dystalny ruch aksoplazmy i ten pogląd zdominował myślenie neurofizjologów na wiele lat. Jednak prof. Lubińska nie
             uważała go za zasadny. Sądziła bowiem, że ruch aksoplazmy jest dwukierunkowy. Słuszność swojej hipotezy o
             dwukierunkowości tego ruchu udowadnia w latach sześćdziesiątych.

             Prof. Lubińska bada też zachowanie się aksoplazmy wydobywającej się z kikuta przeciętego nerwu w różnych
             czasach po uszkodzeniu; opisuje proces otaczania kropli aksoplazmy przez mielinę, która umożliwia utrzymanie
             właściwej wilgotności nerwu i ogranicza wypływ aksoplazmy. Opisuje czasowy przebieg dalszego wypływu aksoplazmy
             powodujący rozrost kropli, która, po przekroczeniu wielkości krytycznych, powoduje pękanie otoczki mielinowej, dalszy
             wypływ aksoplazmy i ścieńczenie fragmentu aksonu w pobliżu miejsca przecięcia [38].

             Obserwując rozczesane, pojedyncze włókna nerwowe stwierdza, że w wielu z nich pomiędzy prawidłowymi fragmentami
             nerwu występują krótkie bezosłonkowe fragmenty (międzywęźla interkalarne) rozpoczynające i kończące się
             przewężeniami Ranviera. Obserwacje te wskazywały na lokalne uszkodzenia mieliny. Pośrodku tego bezosłonkowego
             międzywęźla stwierdza występowanie jądra komórki Schwanna, która rozpoczyna proces dwukierunkowej remielinizacji.
             Tych krótszych, bezosłonkowych międzywęźli interkalarnych może być kilka w obrębie nerwu i wówczas pojawia się
             większa liczba komórek Schwanna [42-44]. Wszystkie te obserwacje mają istotne znaczenie dla zrozumienia przebiegu
             procesów naprawczych, zwłaszcza po uszkodzeniach samej osłonki mielinowej, do których dochodzi w chorobach
             demielinizacyjnych.

             Wyniki badań przeprowadzonych w tym okresie zostały opublikowane w czasopismach polskich, m. in. w Acta Biol. Exp.
             [23, 24, 26], Acta Physiol. Pol. [27, 34, 35], a także w tak renomowanych czasopismach jak Lancet [22], Nature [33, 42],
             Exp. Cell Res [38] i J. Comp. Neurol. [44].

Lata 60te: Prof. Lubińska rozwija współpracę z grupą neurochemików kierowaną przez prof. Stellę Niemierkową i wraz z Barbarą
            Oderfeld  i Lucyną Szwarc prowadzą nowatorskie badania aktywności acetylocholinoesterazy (enzymu rozkładającego
            acetylocholinę – AChE) w nerwach obwodowych kończyn i w nerwie przeponowym, a wyniki tych badań publikują w
            Nature [49] i Science [51].

 

                       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zachował się z tego okresu list prof. Lubińskiej do młodych badaczek wysłany z Londynu. (udostępniony dzięki uprzejmości prof. Barbary Oderfeld-Nowak).

Uzasadnienie wyboru nerwu przeponowego do tych badań świetnie ilustruje perfekcjonizm badawczy prof. Lubińskiej, z którego była znana [49, str. 122]. Aby stwierdzić czy aktywność AChE różni się w proksymalnych i dystalnych fragmentach nerwu trzeba było wybrać nerw, który nie rozgałęział się na długim odcinku. Warunek ten spełniał nerw przeponowy, który miał też tę ważną zaletę, że pobudzany był regularnie, z naprzemiennymi okresami spoczynkowymi, co zapewniało stałe okresy syntezy i rozkładu enzymu i teoretycznie stałą ilość enzymu w każdym z badanych odcinków nerwu. Autorki wykazują liniowy spadek aktywności enzymu w nerwie przeponowym w funkcji odległości od ciała neuronu, z poziomem niższym o 30 - 40% w odcinku dystalnym w porównaniu z proksymalnym. Taki rozkład aktywności AChE utrzymywał się przez pewien czas po przecięciu nerwu wskazując, że transport enzymu zgromadzonego w nerwie trwał pomimo spowolnienia, a nawet zaprzestania jego produkcji w ciele neuronu.

Prof. Lubińska wspólnie ze współpracowniczkami pokazały, że aktywność AChE mierzona w pobliżu miejsca uszkodzenia nerwów obwodowych rośnie nie tylko po stronie proksymalnej, ale i dystalnej utwierdzając badaczy o istnieniu nie tylko anterogradnego, ale i retrogradnego transportu aksonalnego (Tabela VIII w artykule w Progress in Brain Research [60]).

Trzeba podkreślić, że wyniki badań zmian aktywności AChE w proksymalnych i dystalnych fragmentach nerwów obwodowych odegrały zasadniczą rolę w przekonaniu świata naukowego do słuszności koncepcji o dwukierunkowym ruchu aksoplazmy [53 - 60].

Lata 60te, to także współpraca z profesorami: Jiriną Zeleną i Ernestem Gutmannem z Instytutu Fizjologii Czechosłowackiej Akademii Nauk w Pradze. Wspólnie z Zeleną potwierdzają, że w krótkim czasie po zmiażdżeniu nerwu kulszowego aktywność AChE w tym nerwie wzrasta nie tylko po stronie proksymalnej, ale również dystalnej [53].

W 1964 ukazuje się znakomita praca przeglądowa w Progress in Brain Research [60] pt. Axoplasmic streaming in regenerating and normal nerve fibres, w której prof. Lubińska dowodzi słuszności swojej hipotezy i szeroko omawia stan wiedzy na temat ruchu aksoplazmy. Jak wspomina prof. Zelena, publikacja ta miała ogromne znaczenie dla neurobiologii i była jednym z kamieni milowych przyspieszających rozwój tej gałęzi nauki. [Acta Neurobiol. Exp. 1991, 51: 7-9].

Wspólnie z Zeleną i Gutmanem rozwijają badania ruchu aksoplazmy. Badają dynamikę zmian lokalizacji organelli komórkowych w aksoplazmie w ciągu dwóch dni po zmiażdżeniu nerwów obwodowych. Badania te prowadzą z użyciem mikroskopu elektronowego i pokazują, że już w ciągu pierwszych godzin po uszkodzeniu nerwu następuje skupianie się organelli komórkowych w nieuszkodzonej części aksonu, 300-400µm od granicy uszkodzenia (tak od strony proksymalnej, jak i dystalnej). Jest to kolejna obserwacja dowodząca dwukierunkowego ruchu aksoplazmy. Już po czterech godzinach od uszkodzenia autorzy obserwują pierwsze oznaki procesu regeneracyjnego: organelle zaczynają się przemieszczać w kierunku zakończenia nerwu i tworzą się odrosty (ang. sprouts) [67].

Lata 70te i 80te: wprowadzenie do badań nad ruchem aksoplazmy znaczników (ang. tracers) radioaktywnych i
          nieradioaktywnych (zwłaszcza toksyny tężcowej, neurotrofin) spowodowało wzrost liczby danych dotyczących czasu
          przemieszczania się różnych składników aksoplazmy. Interpretacja tych wyników wymagała nie tylko bogatego
          doświadczenia badawczego, ale rozległej wiedzy umożliwiającej wychwycenie wad i zalet tych metod.

Pasjonująco napisana, obszerna praca przeglądowa napisana przez prof. Lubińską pt: „On axoplasmic flow” opublikowana w International Review of Neurobiology, [78] jest kompendium wiedzy właśnie na ten temat.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Prof. Liliana Lubińska podczas rozmowy z prof. Janem Buresem z Instytutu Fizjologii Czechosłowackiej Akademii Nauk w Pradze  i w laboratorium.

Autorka prowadzi czytelnika przez liczne pułapki interpretacyjne dotyczące np. oszacowania szybkości przemieszczania się wyznakowanych cząsteczek. Tłumaczy dlaczego te oszacowania różnią się w różnych doświadczeniach i jak liczne czynniki (np. temperatura, rodzaj uszkodzenia, długość badanego fragmentu nerwu, badanie wykonane in vitro lub in vivo) wpływają na wyniki pomiarów. Szeroko dyskutuje kwestie „szybkiego” lub „wolnego” transportu aksonalnego i ich potencjalnego znaczenia fizjologicznego. Podnosi też konieczność oszacowania szybkości ruchu wody, która stanowi około 90% objętości aksonu.

Ostatnie publikacje dotyczą degeneracji Wallerowskiej, w których prof. Lubińska przedstawia swoją hipotezę o roli neurotrofin w tym procesie [79, 80].

Na koniec chcę się podzielić refleksją o wyjątkowości wielu publikacji prof. Lubińskiej, która wynika z połączenia szeregu cnót tej niezwykłej badaczki: wielkiej pasji i bezwzględnej rzetelności badawczej, głębokiej wiedzy i rzadkiej umiejętności klarownego przekazu. Czyta się te prace nie tylko z ciekawością, ale i z wielką przyjemnością, ponieważ uczą i tłumaczą zawiłe problemy neurobiologiczne pozwalając śledzić intelektualne zmagania badaczki doprowadzające ją do odkrywczych konkluzji.

* Louis Lapicque (1866 – 1954) znany francuski neurofizjolog, a także wpływowy socjalista. W 1907 r. przedstawił model działania neuronu, który jest dotychczas stosowany w cybernetyce. W elektrofizjologii znany z wprowadzenia parametrów określających zależność pobudzenia nerwu obwodowego lub mięśnia od czasu trwania i natężenia stymulującego prądu (chronaksja, reobaza).

 

 

Spis publikacji Prof. Liliany Lubińskiej wg. Acta Neurobiol. Exp. 1991, 51: 11-13

1. Lubińska L., Laugier M. (1928) Chronaxie musculaire et amplitude de la contraction. C. R. Soc. Biol.
2. Lubińska L., Laugier M. (1929) Integration des actions dynamogéniques et inhibitrices dans les centres reflexes.
     C. R. Soc. Biol. 101: 414.
3. Lubińska L. (1929) Sur les voies sensitives du reflexe linguo-maxillaire et sur leur excitabilité. C. R. Soc. Biol. 103: 774.
4. Lubińska L., Laugier M. (1931) Sur les proprietes du reflexe linguo-maxillaire. C. R. Soc. Biol. 107: 1451.
5. Lubińska L. (1931) Sur une agumentation de la contraction musculaire, obtenue par les stimuli rythmes appliqués au nerf
     moteur. C. R. Soc. Biol. 108: 356.
6. Lubińska L. (1931) Contribution a l'étude du clingnement reflexe des paupièrs. C. R. Soc. Biol. 108: 1060.
7. Lubińska L. (1931) Evolution des chronaxies du reflexe du clignemenet au course de l'anesthesia. C. R. Soc. Biol 108.
8. Lubińska L. (1933) Contribution a I'étude des reflexes non-interatifs. Ann. Physiol. Physicoch. Biol. 8.
9. Lubińska L. (1935) Próba analizy zjawiska narkozy magnezowej. I. Wpływ magnezu na pobudliwość obwodowego układu
     lokomocyjnego. Acta Biol. Exp. 8: 252-267.
10. Lubińska L. (1935) Próba analizy zjawiska narkozy magnezowej. II. Wpływ magnezu na obwodowe reakcje nerwowo-
       mięśniowe. Acta Biol. Exp. 9: 56-68.
11. Lubińska L. (1935) Les troubles d'origine periphérique au course de la narcose magnésiene. Arch. Internat. Physiol. 41: 456.
12. Konorski J., Lubińska L. (1936) Próba analizy zjawiska "narkozy magnezowej". III. Mechanizm obwodowego działania
       magnezu i pozorny charakter zmian pobudliwości nerwowej. Acta Biol. Exp. 10: 251-281.
13. Konorski J., Lubińska L., Miller S. (1936) Wytwarzanie się odruchów warunkowych w zahamowanej indukcyjnej korze
       mózgowej. Acta Biol. Exp. 10: 297- 330.
14. Konorski J., Lubińska L. (1937) Sur le caractère apparent des troubles d'excitabilite nerveuse pendant la curarisation
       partielle par l'ion magnésien. Arch. Internat. Physiol. 44: 249-264.
15. Konorski J., Lubińska L. (1938) A propos de l'action de la strychnine sur la prèparation neuromusculaire. Acta. Biol. Exp.
       12:13-21.
16. Lubińska L., Rosenberg H. (1938) Influence de la concentration des sels magnésiens sur le muscule de grenouille.
       Acta Biol. Exp. 12: 183-191.
17. Konorski J., Lubińska L. (1939) Sur un procédé nouveau d`elaboration et reflexes conditionals du II type et sur les
       changements d'excitabilité du contre cortical moteur au cours de l'apprentissage. Acta Biol. Exp. 13: 143- 152.
18. Konorski J., Lubińska L. (1939) Sur les propriétés d'un centre moteur de l'ecorce ćerébrale etudiées sur l'animal normal.
       XIII Reunion de I'Association des Physiologistes de Langue Francaise. 372.
19. Konorski J., Lubińska L. (1944) Skorost regeneracji perifericzeskich nerwow u krolikow. Biull. Exp. Biol. Med.18,4-5:
        10-11.
20. Lubińska L. (1944) 0 skorosti wosstanowlenia funkcji powreżdennych nerwow. Uspiechi Sowr. Biol. 18: 225.
21. Konorski J., Lubińska L. (1945) Skorost regeneracji perifericzeskich nerwow u mlekopitajuszczych. Biull. Exp. Biol. Med.
       19: 14.
22. Konorski J., Lubińska L. (1946) Mechanical excitability of regenerating nerve fibres. Lancet 250: 609-612.
23. Lubińska L. (1947) On the mechanical excitability of afferent nerve fibres. Acta Biol. Exp. 14: 239-242.
24. Lubińska L. (1949) Szybkość regeneracji nerwów obwodowych u płazów. Acta Biol. Exp. 15: 17.
25. Lubińska L. (1950) Nerve regeneration at different temperatures. Abstr. XVII Inter. Physiol. Congr. 343.
26. Lubińska L., Olekiewicz M. (1950) The rate of regeneration of amphibian peripheral nerve at different temperature.
       Acta Biol. Exp. 15: 125-145.
27. Lubińska L. (1952) Asymetria przewężeń Ranviera we włóknach obwodowych. Acta Physiol. Pol. 186.
28. Lubińska L. (1952) The influence of the state of the peripheral stump on the early stages of nerve regeneration.
       Acta Biol. Exp. 16: 55-63.
29. Lubińska L. (1952) On the arrest of regeneration of frog peripheral nerves at low temperatures. Acta Biol. Exp. 16: 65.
30. Lubińska L. (1952) Elasticity and distensibility of nerve tubes. Acta Biol. Exp. 16: 73-90.
31. Lubińska L. (1953) Some physical properties of nerve fibres and of neurilemmal tubes. Bull. Acad. Pol. Sci. C1.
       11, 1: 3-6.
32. Lubińska L. (1953) Polarity of nodes of Ranvier in peripheral nerves. Bull. Acad. Pol. Sci. C1. 11, 1: 7--11.
33. Lubińska L. (1954) Form of myelinated nerve fibres. Nature 173: 867-869.
34. Lubińska L. (1954) Stan skupienia aksoplazmy w izolowanych włóknach nerwowych. Acta Physiol. Pol. 5: 492.
35. Lubińska L. (1954) Wypływy z przeciętych włókien a mechanizm regeneracji nerwów. Acta Physiol. Pol. 5: 495-497.
36. Lubińska L. (1956) The physical state of axoplasm in teased vertebrate nerve fibres. Acta Biol. Exp. 17: 135-140.
37. Lubińska L. (1956) Intraaxonal pressure in myelinated nerve fibres. Abstracts of XX Internat. Congr. Physiol. Bruxe Mes,
       p. 593.
38. Lubińska L. (1956) Outflow from cut ends of nerve fibres. Exp. Cell. Res. 10: 4W7.
39. Lubińska L., Łukaszewska I. (1956) Shape of myelinated nerve fibres and proximo-distal flow of axoplasm.
       Acta Biol. Exp. 17: 115-133.
40. Lubińska L. (1958) Short internodes in nerve fibres. 11. Internationale Symposium iiber den Mechanismus der Erregung.
       Berlin.
41. Lubińska L., Bartoszynski R., Ehrenfeucht A. (1959) Spatial distribution of nodes of Ranvier in some peripheral nerves of
       cat. Bull. Ac. Pol. Sci. Cl.VI, 7: 35.
42. Lubińska L. (1958) Intercalated internodes in nerve fibres. Nature 181: 957.
43. Lubińska L. (1958) Short internodes intercalated in nerve fibres. Acta Biol. Exp. 18: 117.
44. Lubińska L. (1959) Region of transition between preserved and regenerating parts of myelinated nerve fibres.
       J. Comp. Neurol. 113: 315.
45. Lubińska L. (1959) Behaviour of proximal parts of regenerating nerve fibres. Abstr. Comm. XXI, Int. Physiol. Congr. 162.
46. Lubińska L. (1960) Method of isolation of peripheral nerve fibres for quantitative morphological purposes. Bull. Ac. Pol. Sci.
       C1. 11, 8: 117-120.
47. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B. (1960) Redistribution of ChE activity along the proximal parts of axon after nerve
       section. Abstr. V Histochemical Symposium, Cracow, p. 19.
48. Lubińska L. (1960) Powstawanie międzywęźli interkalarnych w zachowanej części regenerujących włókien nerwowych.
       Acta Physiol. Pol. 11: 809--810.
49. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B. (1961) Gradient of ChE activity. Nature 189: 122-123.
50. Lubińska L. (1961) Sedentary and migratory states of Schwann cells. Exp. Cell. Res. (Suppl.) 8: 74-90.
51. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B., Szwarc L. (1962) Decrease of acetylcholinesterase activity along peripheral nerves.
       Science 135: 368-370.
52. Lubińska L. (1961) Demyelination and remyelination in the proximal parts of regenerating nerve fibres.
       J. Comp. Neurol. 117: 275-289.
53. Zelena J., Lubińska L. (1962) Early changes of acetylcholinesterase activity near the lesion in crushed nerves.
       Physiol. Bohemoslov. 11: 261-268.
54. Bartoszyński R., Lubińska L., Niemierko S. (1962) A stochastic model of ChE transportation in the peripheral nerve trunks.
       Biometrika 49: 447.
55. Lubińska L., Niemierko S., Zelena J. (1962) Bidirectional movements of acetylcholinesterase along axons.
       Abstr. XXII Inter. Congr., Leiden.
56. Lubińska L., Niemierko S., Zelena J. (1963) Ascending and descending movements of axoplasm along axons. In: The
       effects of use and disuse on neuromuscular functions. Prague.
57. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B., Szwarc L. (1963) The distribution of acetylcholinesterase in peripheral nerves.
       J. Neurochem. 10: 2541.
58. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B., Szwarc L. (1963) Bidirectional movements of axoplasm in peripheral nerve
       fibres.Acta Biol. Exp. 23: 239-247.
59. Lubińska L., Niemierko S., Oderfeld B., Szwarc L. (1964) Behaviour of acetylcholinesterase in isolated nerve segments.
       J. Neurochem. 11: 493-503.
60. Lubińska L. (1964) Axoplasmic streaming in regenerating and in normal nerve fibres. Progr. Brain Res. 13: 1-71.
61. Lubińska L. (1965) Axoplasmic streaming and accumulation of structural elements near the cut ends of axon.
       Symp. Mult. Scler. Soc. MS1, p. E217.
62. Lubińska L., Zelena J. (1966) Formation of new sites of acetylcholinesterase activity in denervated muscles of young rats.
       Nature 210: 39-41.
63. Lubińska L., Zelena J. (1967) Acetylcholinesterase at musc- le--tendon junctions during postnatal development in rats.
       J. Anat. 101: 295-308.
64. Niemierko S., Lubińska L. (1967) Two fractions of axonal acetylcholinesterase exhibiting different behaviour in severed
      nerves. J. Neurochem. 14: 761-769.
65. Zelena J., Lubińska L. (1967) The influence of motor innervation on the development of acetycholinesterase activity
       at muscle-tendon junctions. Comm. Czechoslovak. Soc. Histochem. Cytochem. 2: 217-220.
66. Lubińska L. (1967) Influence of denervation on acetyl-cholinesterase in developing fast and slow muscles of rats.
       In: Exploratory concepts in muscular dystrophy and related disorders (Ed. A. T. Milhorat) Excerpta Medica Foundation,
       Amsterdam, p. 168-1 75.
67. Zelena J., Lubińska L., Gutmann E. (1968) Accumulation of organelles at the ends of interrupted axons.
       Zeitsch. Zellforsch. 91: 200-219.
68. Lubińska L., Niemierko S., Skangiel-Kramska J. (1968) Axoplasmic flow and accumulation of enzymes at the ends of
       transected nerves. Proc. Inter. Union Physiol. Sci. XXIV Internat. Congr., Washington, 7: 272.
69. Jankowska E., Lubińska L., Niemierko S. (1969) Translocation of AChe-containing particles in the axoplasm during nerve
       activity. Comp. Biochem. Physiol. 28: 907-913.
70. Lubińska L. (1969) Influence of colchicine on axoplasmic transport in crushed peripheral nerves. Comm. Congr., Milan.
71. Skangiel-Kramska J., Niemierko S., Lubińska L. (1969) Comparison of the behaviour of a soluble and a membrane-bound
       enzyme in transected peripheral nerves. J. Neurochem. 16: 921-926.
72. Lubińska L., Niemierko S. (1971) Velocity and intensity of bidirectional migration of acetylcholinesterase in transected nerves.
       Brain Res. 27: 329- 342.
73. Lubińska L. (1971) Acetylcholinesterase in mammalian peripheral nerves and characteristics of its migration.
       Acta Neuropathol. (Berlin) (Suppl.) 5: 136- 143.
74. Lubińska L., Waryszewska J. (1972) Wallerian degeneration and axoplasmic flow. Symposium, Kazimierz, Poland.
75. Lubińska L. (1973) Axon transport. In: Locomotion of tissue cells. Ciba Symp. 14. Elsevier, Amsterdam, p. 227-232.
76. Lubińska L., Waryszewska J. (1974) Tapering of nerve fibres in the phrenic nerve of rat. IIIrd Inter. Congr. Muscle Diseases,
       Newcastle. Excerpta Medica, Inter. Congr. Series 334: 28-29.
77. Lubińska L., Waryszewska J. (1974) Fibre population of the phrenic nerve of rat: changes of myelinated fibre dimensions
       along the nerve and characteristics of axonal branching. Acta Neurobiol. Exp. 34: 525-541.
78. Lubińska L. (1975) On axoplasmic flow. Int. Rev. Neurobiol. 17: 241-296.
79. Lubińska L. (1977) Early course of Wallerian degeneration in myelined fibres of the rat phrenic nerve. Brain Res. 130: 47-63.
80. Lubińska L. (1982) Patterns of Wallerian degeneration of myelinated fibres in short and long peripheral stumps and in isolated
       segments of rat phrenic nerve. Interpretation of the role of axoplasmic flow of the trophic factor. Brain Res. 223: 227-240.

 

Przygotowując powyższy tekst korzystałam także z materiałów:

Bardzo dziękuję profesorom: Barbarze Oderfeld-Nowak, Małgorzacie Skup i Bolkowi Srebro za krytyczne uwagi i wskazówki podczas przygotowywania tekstu. Dziękuję też dr Oldze Gajewskiej-Woźniak za pomoc w przygotowaniu dobrej jakości zdjęć.

 

Opracowała Julita Czarkowska-Bauch

                                                                                                         Warszawa, 31 stycznia 2017 r.